Source: ਜੋਤ ਕੀ ਹੈ? ਜਾਗਤ ਜੋਤ?

jot kii hai? jaagt jot?

“mn tuuun joti sruupu hai aapṇaa muulu pchhaaṇu॥ mn hri jii terai naali hai gurmtii rungu maaṇu॥ muulu pchhaaṇhi taaṁ shu jaaṇhi mrṇ jiivṇ kii sojhii hoii॥ gurprsaadii eko jaaṇhi taaṁ duujaa bhaau n hoii॥ mni saaṁti aaii vjii vdhaaii taa hoaa prvaaṇu॥ iu khai naanku mn tuuun joti sruupu hai apṇaa muulu pchhaaṇu॥“

jithoṁ koii chiij paidaa huundii hai, uh us chiij daa ‘muul’ huundaa hai, jiveṁ ki (udaahrn de taur ‘te) dhuap ‘suurj’ toṁ paidaa huundii hai, is krke dhuap daa muul ‘suurj’ hai। puurii gurbaaṇii mn nuuun hii smjhaa rhii hai ke tuuun jot sruup haiṁ guṇ dhaarṇ kr aapṇe muul nuuun pchhaaṇ। muul de guṇ muakh rakh te muul vrgaa hii dis। mn agiaantaa daa naam hai, dliadr daa naam hai, jdoṁ dossh aapṇe te naa laiṇaa hove mnuakh/jiiv mn nuuun aage kr diundaa hai। asl viach jiiv aap hii mn hai। agiaantaa kaarṇ vikaaraaṁ viach phsiaa hai। jiiv ne guṇ laiṇe hn te mn nuuun saadhṇaa hai। aagiaantaa dii niiṁd toṁ guṇ laike jaagṇaa hai “mmaa mn siu kaaju hai mn saadhe sidhi hoi॥ mn hii mn siu khai kbiiraa mn saa miliaa n koi॥32॥ ihu mnu sktii ihu mnu siiu॥ ihu mnu punch tt ko jiiu॥ ihu mnu le ju unmni rhai॥ tu tiini lok kii baatai khai॥”, ihii jaagt jot aap hai jdoṁ guṇaaṁ nuuun jaaṇ laiṁdaa hai। guṇaaṁ naal, sojhii, prrem, hukm giaan de pdaarth bhaav naam nuuun laike ekaa kr laiṁdaa hai। je muul akaal hai taaṁ mn akaal muurt hai। puurii gurbaaṇii ihii smjhaa rhii hai।

“bikhiaa pohi n skii mili saadhuu guṇ gaahu॥ jh te upjii th milii schii prriiti smaahu॥“

jiunnaa chir ih agiaanii hai unaa chir ih ‘mn’ hai, pr jdoṁ ih aapṇe muul ‘brrhm’ nuuun jaan laiṁdaa hai taaṁ udoṁ ih brrhmaa bṇ jaaṁdaa hai, “bbaa brrhmu jaant te brrhmaa॥ baisno te gurmukhi such dhrmaa॥”

kiuṁki “jini jaataa so tis hii jehaa॥ ati nirmaailu siijhsi dehaa॥“, ‘mn’ brrhmaa(bhaav ki aatm-giaanii) bṇ ke hii ‘brrhm’ viach smaaa skdaa hai । “hri naamaa jsu jaachu naau ॥ gur prsaadii brrhmi smaau ॥1॥”

“upjiaa ttu giaanu, saahurai peiiai iku hri, bli raam jiiu ॥ brrhmai brrhmu miliaa, koi n saakai bhiunn kri, bli raam jiiu ॥”

‘koi n saakai bhiunn kri’ bṛii mhatvpuurn gal hai, ‘koi’ bhaav ki hor koii bhiunn jaaṁ bhung nhiiṁ kr skdaa ihnaaṁ nuuun, is krke muul-muntr viach ‘1’ de naal ‘srvai bhun’ sshbd aaiaa hoiaa hai । bhaav ki jo “saahurai peiiai iku hri” hai uh aapṇe-aap(srvai) bhung/bhiunn/vkhraa taaṁ ho skdaa hai pr hor koii isnuuun bhung/bhiunn/vkhraa jaaṁ do thaaṁ nhiiṁ kr skdaa ।}

huṇ ih kiveṁ ptaa lage ki brrhm hii saaḍaa muul hai ?

“ṛaaṛai gaaruṛu tum suṇhu hri vsai mn maahi ॥ gur prsaadii। hri paaiiai mtu ko bhrmi bhulaahi ॥“, jaaṁ “ek divs mn bhii umung ॥ ghsi chundn choaa bhu sugundh ॥ puujn chaalii brrhm ṭhaai ॥ so brrhmu btaaio gur mn hii maahi ॥1॥”

is toṁ bhaav ih hoiaa ki ‘hri’ jaaṁ ‘brrhm’, iak hii vstuu de alag-alag naam hn, jisdaa vaasaa ‘mn maahi’ hai ।

huṇ ih ‘mn’ kis sshaia daa naam hai ?

“ghṭ ghṭ mai hri juu, bsai suntn khio pukaari ॥ khu naank tih bhju mnaa bhu nidhi utrhi paari ॥12॥“, jaaṁ “vvaa vairu n kriiai kaahuu ॥ ghṭ ghṭ auntri brrhm smaahuu ॥

uapr asiiṁ vekhiaa sii ki ‘hri’ jaaṁ ‘brrhm’ daa vaasaa ‘mn maahi’ hai, pr ihnaaṁ pungtiiaaṁ viach dasiaa jaa rihaa hai ki ‘hri’ jaaṁ ‘brrhm’ daa vaasaa ‘ghṭ’ viach hai, is toṁ bhaav ih hoiaa ki ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ vii iak hii vstuu de alag-alag naam hn। jot hrek ghṭ viach hai, hrek jiiv de viach bhaaveṁ uh kise vii sshrreṇii dੲ jiiv hove “aunḍj jerj setj utbhuj ghṭi ghṭi joti smaaṇii ॥”, “ghṭ ghṭ auntri brrhmu lukaaiaa ghṭi ghṭi joti sbaaii ॥”, “jl te trribhvṇu saajiaa ghṭi ghṭi joti smoi ॥”, ate jot saare jiivaaṁ vichh braabr hai bhaaveṁ haathii dii jot hove jaaṁ kiiṛii dii “kiiṭ hsti mhi puur smaane॥ prrgṭ purkh sbh ṭhaauu jaane॥ jaa ku diino hri rsu apnaa॥ naank gurmukhi hri hri tih jpnaa॥”। jdoṁ ih jot guṇaaṁ kaarṇ prrgṭ hai taaṁ jaagdii hai te je avguṇaaṁ, vikaaraaṁ de piachhe lukii hoii hai taaṁ suatii। je jaagdii hai taaṁ hri hai raam hai। smjhṇ lii vekho “hri” ate “gurmti viach raam”। gurbaaṇii hrek jiiv nuun guṇaaṁ daa giaan de ke giaan dii jot daa diivaa baaldii hai “sbh mhi joti joti hai soi॥ tis dai chaanṇi sbh mhi chaanṇu hoi॥ gur saakhii joti prgṭu hoi॥ jo tisu bhaavai su aartii hoi॥”

‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ nuuun gurbaaṇii viach ‘hri mundr’ vii kihaa hoiaa hai, jiveṁ ki :

“hri mundr mhi hri vsai srb niruntri soi ॥ naank gurmukhi vṇjiiai schaa sudaa hoi ॥11॥1॥“

uhii ‘hri’ jihṛaa ki ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ viach vsdaa hai, use nuuun kihaa giaa hai ki uh ‘hri mundr’ viach vsdaa hai, bhaav ki  ‘hri mundr’, ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ iak hii chiijsh hn । ih ‘hri mundr’, ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ bṇaaiaa/saajiaa kisne hai ?

“dh dis khojt hm phire mere laal jiiu hri paaiaṛaa ghri aae raam॥ hri mundru hri jiiu saajiaa mere laal jiiu hri tisu mhi rhiaa smaae raam॥“

‘hri mundr’, ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ nuuun ‘hri jiiu’ ne saajiaa hai ate ‘hri’ us de (bhaav ki ‘hri mundr’, ‘mn’ jaaṁ ‘ghṭ’ de viach hii smaaiaa hoiaa hai । “hri mundru soii aakhiiai jithhu hri jaataa॥maans deh gur bchnii paaiaa sbhu aatm raamu pchhaataa॥ baahri muuli n khojiiai ghr maahi bidhaataa॥ mnmukh hri mundr kii saar n jaaṇnii tinii jnmu gvaataa॥ sbh mhi iku vrtdaa gursbdii paaiaa jaaii॥”

jaagt jot kii hai?

gurbaaṇii toṁ ih taaṁ smjh gldaa hai ke jot hrek jiiv de viach smaan hai। braabr smaaii hoii hai pr jihṛe jiiv dii buadh guṇaaṁ toṁ hṭ ke vikaaraaṁ val hai usnuuun gurmti suataa munndii hai। phurmaan hai “tihii guṇii sunsaaru bhrrmi sutaa sutiaa raiṇi vihaaṇii॥ gur kirpaa te se jn jaage jinaa hri mni vsiaa bolhi aunmrrit baaṇii॥” bhaav tihii guṇii (trrai guṇaaṁ viach) phsiaa jg sutaa piaa hai। gur kirpaa bhaav guṇaaṁ dii kirpaa naal jihṛe jn jaag ge uhnaaṁ de mn viach hri vasdaa hai। visthaar viach smjhaauṁde hn ke “nainhu niid pr drrisṭi vikaar॥ srrvṇ soe suṇi niund viichaar॥ rsnaa soii lobhi miiṭhai saadi॥ mnu soiaa maaiaa bismaadi॥1॥ ”, “auntri alkhu n jaaii lkhiaa vichi pṛdaa humai paaii॥ maaiaa mohi sbho jgu soiaa ihu bhrmu khhu kiu jaaii॥”

gurmti siakh nuuun pukaar ke aakhde hai ke giaan lai ke jaag jaa, guṇaaṁ naal ekaaṁ kr “jaag lehu re mnaa jaag lehu khaa gaaphl soiaa॥ jo tnu upjiaa sung hii so bhii sungi n hoiaa॥”

”mnu tnu arpi dhrii hri aagai॥ jnm jnm kaa soiaa jaagai॥ jis kaa saa soii prrtipaalku hti tiaagii humai huntnaa॥”

”gurmukhi jpio hri kaa naau॥ bisrii chiunt naami rungu laagaa॥ jnm jnm kaa soiaa jaagaa॥”

gurmuakh bhaav guṇaaṁ nuuun muakh rakhṇ vaale ne jaagṇaa। bhgt

jaagdaa kauṇ hai? kisdii jot jaagdii hai?

bhgt jaagt jot vaalii avsthaa viach huunde hn। gurbaaṇii daa phurmaan hai “soi rhe maaiaa md maate॥ jaagt bhgt simrt hri raate॥”

”iki girhii sevk saadhikaa gurmtii laage॥ naamu daanu isnaanu drriṛu hri bhgti su jaage॥”

”bhai bhaai bhgti laago meraa hiiaraa mnu soio gurmti jaagaa॥ kilbikh khiin bhe saaṁti aaii hri ur dhaario vḍbhaagaa॥”

bhgtaaṁ nuuun jaagt jot daa subhaag prraapt huundaa hai “guru tuṭhaa bkhse bhgti bhaau॥ guri tuṭhai paaiiai hri mhli ṭhaau॥ prhri niundaa hri bhgti jaagu॥ hri bhgti suhaavii krmi bhaagu॥”

sache de guṇaaṁ dii sevaa kiitiaaṁ gt jaagdaa hai “jiivt mukt gurmtii laage॥ hri kii bhgti andinu sd jaage॥ stiguru sevhi aapu gvaai॥ hu tin jn ke sd laagu paai॥”

daam paatisshaah spsshṭ krde hn

”ruupun n rekhun n rungun n raagun॥ n naamun n ṭhaamun mhaa joti jaagun॥ n drvaikhun n bhekhun nirunkaar nitryun॥ mhaa jog jogun su prmun pvitryun॥”

”jaagt jaa kii joti jgi jli thli rhii smaai॥ brrhm bisnu hr ruup mai trriguni rhii ṭhhraai॥”

”jaagt joti jpai nis baasur eku binaa mni naik n aanai॥ puurn prrem prrtiit sjai brrt gor mṛrrhii mṭh bhuul n maanai॥ tiirth daan diaa tp sunjm eku binaa nhi ek pchhaanai॥ puurn joti jgai ghṭ mai tb khaals taahi n khaals jaanai॥”

jdoṁ jaagt jot nuuun jap bhaav pchhaaṇ laiṁdaa hai, ek binaaṁ hor kuajh disdaa nhiiṁ। puuṭn prrem sj jaaṁdaa hai, kite bhṭkṇ dii loṛ nhiiṁ rhiundii। tiirth, daan, diaa, tp, sunjm saare hii naam (sojhii) disṇ lag paiṁde hn, ek dii pchhaaṇ ho jaave, ghṭ viach guṇaaṁ dii puurn jot jag jaaṁdii hai taaṁ khaalsaa ghṭ viach bṇdaa। jitne bhgt jn aadi toṁ aunt tak guṇ dhaarde rhe hn uh saare hii jaagt jot hn।

gurbaaṇii kljuag viach chaanṇ hai, hnere viach (vikaaraaṁ de ghere viach) chaanṇ hai। diivaa hai “naamu teraa diivaa naamu tero baatii naamu tero telu le maahi psaare॥ naam tere kii joti lgaaii bhio ujiaaro bhvn sglaare॥”।

jdoṁ gurbaaṇii de diive naal jiiv de ghṭ viach giaan daa diivaa bldaa hai taaṁ jiiv sunpuurn huundaa hai “suurj kirṇi mile jl kaa jlu huuaa raam॥ jotii joti rlii sunpuurnu thiiaa raam॥ brrhmu diisai brrhmu suṇiiai eku eku vkhaaṇiiai॥ aatm psaaraa krṇhaaraa prrbh binaa nhii jaaṇiiai॥ aapi krtaa aapi bhugtaa aapi kaarṇu kiiaa॥ binvunti naank seii jaaṇhi jinੑii hri rsu piiaa॥”

”ik bhaai ik mni naamu vsiaa stiguruu hm meliiaa॥ dinu raiṇi ghṛii n chsaa visrai saasi saasi nirunjno॥ sbdi joti jgaai diipku naankaa bhu bhunjno॥3॥ joti sbaaiṛiie trribhvṇ saare raam॥ ghṭi ghṭi rvi rhiaa alkh apaare raam॥”

paatisshaah aakhde jot taaṁ tere aundr jgaa ke hii tainuuun bhejiaa giaa hai tainuuun ih bhual giaa “ e sriiraa meriaa hri tum mhi joti rkhii taa tuu jg mhi aaiaa॥ hri joti rkhii tudhu vichi taa tuu jg mhi aaiaa॥ hri aape maataa aape pitaa jini jiiu upaai jgtu dikhaaiaa॥ gurprsaadii bujhiaa taa chltu hoaa chltu ndrii aaiaa॥ khai naanku srrisṭi kaa muulu rchiaa joti raakhii taa tuu jg mhi aaiaa॥33॥”

bhgt ne ihii giaan dii jot jgaa ke ghṭ aundr vasde hri dii aartii kiitii hai “ttu telu naamu kiiaa baatii diipku deh ujੵaaraa॥ joti laai jgdiis jgaaiaa buujhai buujhnhaaraa॥2॥ punche sbd anaahd baaje sunge saariungpaanii॥ kbiir daas terii aartii kiinii nirunkaar nirbaanii॥”

ihii kot bhgtaaṁ ne bhgtaaṁ dii te guruuaaṁ ne guruuaaṁ dii jgaaii hai guṇaaṁ de giaam, prrem, hukm dii sojhii ruup viach naam duaaraa “raamdaasi guruu jg taarn ku gur joti arjun maahi dhrii॥”, “naank aungd ko bpu dhraa॥ dhrm prrchur ih jg mo kraa॥ amrdaas puni naamu khaayo॥ jn diipk te diip jgaayo॥“ ate “sti ruupu sti naamu stu suntokhu dhrio uri॥ aadi purkhi prtkhi likhੵu achhru mstki dhuri॥ prrgṭ joti jgmgai teju bhuua munḍli chhaayu॥ paarsu prsi prsu prsi guri guruu khaayu॥ bhni mthuraa muurti sdaa thiru laai chitu snmukh rhhu॥ kljugi jhaaju arjunu guruu sgl srrisrṭi lgi bitrhu॥”। aaj gurbaaṇii saaḍe lii isii jot naal chaanṇ kr rhii hai।

so hrek siakh ne gurmti toṁ giaan raahiiṁ aapṇe ghṭ viach naam de diive toṁ jot jgaauṇii hai। gurbaaṇii pṛrh ke smjh ke vichaar ke sach nuuun, jot nuuun hri nuuun raam nuuun ghṭ aundr hii khojṇaa hai। jdoṁ tak vivaad hai, vikaar hn, humai, ndiaa dii kaalkh hai ih gal smjhṇaa aukhaa hai। vikaar tiaag ke puurn prrem dii prriit sunbhaalṇii hai siakh ne।

Source: ਜੋਤ ਕੀ ਹੈ? ਜਾਗਤ ਜੋਤ?